Dit artikel is bedoeld voor plant managers, energiecoördinatoren en productiemanagers die een totale energiefactuur opvolgen en die willen koppelen aan wat de lijnen werkelijk produceren.
- kWh per goed product koppelt de energierekening aan wat de lijn produceert.
- Een stilstaande machine blijft verbruiken: verwarming, hydrauliek, hulpsystemen.
- Een lijn die OEE-punten verliest, ziet haar EnPI verslechteren.
- In Frankrijk kan de CEE-regeling (fiche IND-UT-134) de meting onder voorwaarden financieren.
De factuur zegt hoeveel de fabriek verbruikt. Ze zegt niet wat één product kost, en ook niet hoeveel energie wegvloeit terwijl de machines niets produceren. Daarvoor dient een goed gekozen energieprestatie-indicator.
Energie-efficiëntie begint met een eenvoudige definitie
In Energie-efficiëntie, de hefbomen voor de industrie (in het Frans) vat Acsio Conseil het zo samen: “Energie-efficiëntie betekent dezelfde productie handhaven met minder energieverbruik.” Het artikel overloopt de beschikbare hefbomen: energieaudit, modernisering van processen, energiemanagement volgens ISO 50001, warmteterugwinning, isolatie, hernieuwbare energie. Het somt ook de financieringsregelingen op, waaronder de Franse energiebesparingscertificaten (CEE).
De definitie bevat de indicator al. Als het doel is evenveel te produceren met minder energie, moet u de energie volgen ten opzichte van de productie, niet de energie alleen.
De kWh per product, de indicator die energie en productie verbindt
Een energieprestatie-indicator, of EnPI, zet een verbruik af tegen een activiteit. In de productie is de kWh per goed product het meest sprekend:
EnPI = energieverbruik van de machine (kWh) ÷ aantal goede producten
De noemer is belangrijk. Een afgekeurd product heeft evenveel energie verbruikt als een goed product. Door te delen door de goede producten neemt de EnPI het kwaliteitsverlies direct mee.
Per machine en per dag gevolgd, toont deze indicator wat de maandfactuur gladstrijkt: een lijn die afwijkt, een product dat meer energie vraagt, een ploeg die machines stationair laat draaien.
Energieverbruik tijdens stilstand, het verlies dat niemand factureert
Een stilstaande machine verbruikt niet nul. Hydrauliek, verwarming, compressoren, afzuiging, verlichting van de werkplek: een deel van het verbruik loopt door, of de machine nu produceert of niet.
| Toestand van de machine | Wat verbruikt | Hefboom |
|---|---|---|
| In productie | Het volledige proces | Afstellingen, snelheid, first time right |
| Korte stop of microstop | Verwarming, hydrauliek, hulpsystemen die aan blijven | De frequentie van stops verlagen |
| Omstelling | Hulpsystemen en soms verwarming | De omstelling verkorten, SMED |
| Buiten productie (pauze, nacht, weekend) | Stand-by en vergeten hulpsystemen | Procedures voor stand-by en uitschakelen |
Hier raakt energie aan de OEE. Elke ongeplande stilstand verbruikt zonder te produceren. Een lijn die OEE-punten verliest, ziet haar kWh per product dus stijgen, zelfs als geen enkele installatie minder efficiënt is geworden.
OEE en EnPI samen lezen
| Situatie | Wat ze aangeeft | Eerste actie |
|---|---|---|
| OEE in orde, EnPI verslechtert | Een installatie verbruikt meer voor hetzelfde werk | Onderhoudsinspectie, afstellingen, persluchtlekken |
| OEE daalt, EnPI verslechtert | Stilstanden verbruiken zonder te produceren | De stilstanden aanpakken, niet de energie |
| OEE daalt, EnPI stabiel | Het verbruik tijdens stilstand is al laag | Winst vooral in capaciteit |
| OEE in orde, EnPI stabiel | Situatie onder controle | Verbruik buiten productie opsporen |
De tweede rij komt het vaakst voor, en is het minst intuïtief: de beste energiehefboom van een lijn is soms een project rond stilstanden.
De meting financieren: in Frankrijk via de CEE-fiche IND-UT-134
In Frankrijk voorzien de energiebesparingscertificaten in een gestandaardiseerde operatie voor de industrie: de fiche IND-UT-134, meetsysteem voor energieprestatie-indicatoren (in het Frans). In de geraadpleegde versie (A35.2) gelden onder meer deze voorwaarden:
- een haalbaarheidsstudie vooraf, volgens de stappen 1 tot 6 van de norm EN 17267;
- gegevens die minstens elke 10 minuten worden geregistreerd;
- energiemanagementsoftware, een standaard spreadsheet volstaat niet;
- weergave van de indicatoren, vergelijking met referenties en alarmen bij overschrijding van een drempel;
- installatie door een vakman.
Deze regeling geldt alleen in Frankrijk en de fiches veranderen regelmatig. In Nederland en België gelden andere regelingen; een adviesbureau gespecialiseerd in overheidsfinanciering kan per project nagaan wat mogelijk is.
Waar u begint
- Kies de machines die het zwaarst wegen in de factuur: ovens, persen, compressoren, koelinstallaties.
- Meet hun verbruik en hun toestand parallel gedurende enkele weken: productie, stilstand, omstelling, buiten productie.
- Bereken de kWh per goed product en het aandeel energie dat verbruikt wordt zonder te produceren.
- Pak eerst aan wat geen investering vraagt: stand-by, uitschakelen buiten productie, herhaalde stops.
TEEPTRAK meet het energieverbruik per machine en de toestand van de machine op dezelfde tijdbasis. De kWh per product en het energieverbruik tijdens stilstand leest u direct af, lijn per lijn.
Verder lezen
- Energie-efficiëntie, de hefbomen voor de industrie, Acsio Conseil: alle hefbomen en financieringsregelingen.
FAQ
Wat is een energieprestatie-indicator? Een verhouding die een energieverbruik afzet tegen een activiteit, bijvoorbeeld kWh per goed product. Zo volgt u de energie-efficiëntie los van het geproduceerde volume.
Waarom het energieverbruik tijdens stilstand meten? Omdat een stilstaande machine vaak blijft verbruiken. Die energie levert niets op en verhoogt de kosten van elk product.
Kan de meting van een EnPI gefinancierd worden? In Frankrijk bestaat er een specifieke CEE-operatie voor meetsystemen van energieprestatie-indicatoren in de industrie, de fiche IND-UT-134, onder voorwaarden. In Nederland en België gelden andere regelingen, die u per project laat nagaan.
0 reacties