Dit artikel is bedoeld voor plantmanagers, productiemanagers en verantwoordelijken voor continu verbeteren, planning en onderhoud die hun omsteltijden verkorten, of dat al gedaan hebben, en willen weten hoeveel daarvan echt als capaciteit terugkomt. Het legt uit waarom een kortere omstelling niet vanzelf meer productie-uren oplevert, hoe omstelfrequentie en seriegrootte het resultaat veranderen, en hoe u meet hoeveel capaciteit werkelijk vrijkomt.
- Voor capaciteit tellen de omsteluren per week, niet alleen de omsteltijd.
- Kleinere series verhogen de omstelfrequentie en verbruiken de winst.
- Alleen op een bottleneck wordt gewonnen omsteltijd direct output.
- Leg vooraf vast waarvoor de vrijgekomen tijd gebruikt wordt.
Wat swissLean schrijft over het verkorten van omsteltijden
In Rüstzeiten reduzieren in der Produktion Schweiz: So geht es (Omsteltijden verkorten in de Zwitserse productie: zo werkt het) legt swissLean uit hoe bedrijven hun omstellingen met SMED verkorten, en sluit de vijf stappen af met een helder principe: “Was nicht gemessen wird, wird nicht verbessert.” (“Wat niet gemeten wordt, wordt niet verbeterd.”)
De vijf stappen in het artikel zijn praktisch: interne en externe omsteltijd scheiden, de voorbereiding naar voren halen, werkwijzen standaardiseren, looppaden en handelingen beperken en de verbetering continu meten. Als praktijkvoorbeeld beschrijft swissLean een productiebedrijf dat zijn omsteltijden van 45 naar 20 minuten bracht, zonder nieuwe machines. Het artikel geeft daarmee de methode voor de individuele omstelling. Dit artikel vult het aan met een vraag die na het project bijna altijd komt: hoe vaak wordt er omgesteld, met welke seriegroottes, en hoeveel extra uren krijgt de productie daarna echt?
Gewonnen omstelminuten zijn nog geen gewonnen capaciteit
Na een geslaagde SMED-workshop wordt meestal één getal gecommuniceerd: de nieuwe duur per omstelling. Voor de capaciteit van een machine telt echter een andere grootheid: de omsteluren per week. Die hangen af van twee factoren, de duur van een omstelling en het aantal omstellingen. Wie alleen de eerste factor meet, kan niet zeggen of de machine na het project meer produceert.
Drie effecten maken de winst op papier vaak kleiner:
- De omstelfrequentie verandert. Als omstellen makkelijker wordt, stelt de planning vaker om, bewust of niet. De gewonnen minuten per omstelling worden dan door extra omstellingen weer opgebruikt.
- De aanloop wordt niet meegeteld. De machine draait weer, maar nog niet op nominaal tempo, of de eerste producten zijn afkeur. Ook als de omstelling als afgerond geregistreerd staat, is de tijd tot stabiele productie verloren.
- De machine is geen bottleneck. Een machine die toch al op orders of materiaal wacht, zet gewonnen omsteltijd om in wachttijd, niet in output.
Niets hiervan zet SMED ter discussie. Het laat alleen zien dat de omstelling verkorten en capaciteit vrijmaken twee verschillende resultaten zijn, die apart gemeten moeten worden.
De berekening: omsteltijd maal omstelfrequentie
Een voorbeeld ter illustratie: een machine stelt tien keer per week om en de omsteltijd daalt van 40 naar 25 minuten. Dat is 150 minuten, oftewel tweeënhalf uur per week. Een tweede machine met dezelfde verbetering stelt maar twee keer per week om en wint 30 minuten. Dezelfde methode, dezelfde verbetering per omstelling, maar een factor vijf in vrijgekomen tijd. De omstelfrequentie bepaalt dus mee waar een omstelproject het meest oplevert.
De tabel hieronder toont typische situaties en wat een kortere omstelling in elk geval oplevert. Het gaat om algemene patronen, niet om resultaten van een bepaalde fabriek.
| Situatie | Wat de kortere omstelling oplevert | Wat u moet meten |
|---|---|---|
| Bottleneckmachine, seriegroottes blijven gelijk | Extra productie-uren, dus echte capaciteit | Omsteluren per week, productietijd, output |
| Bottleneckmachine, seriegroottes worden kleiner | Meer flexibiliteit en minder voorraad; capaciteit alleen als de totale omsteluren dalen | Omstelfrequentie en totale omsteluren, voor en na |
| Machine die geen bottleneck is | Meer wachttijd in plaats van meer output; de winst zit in flexibiliteit of personeelsinzet | Stilstanden door gebrek aan orders of materiaal, bezettingsgraad |
| Korte omstelling, lange aanloop | Een deel van de winst blijft onzichtbaar of gaat verloren in de aanloop | Tijd tot stabiele cyclustijd na elke omstelling |
Seriegrootte: als de vrijgekomen tijd weer wordt opgebruikt
Kortere omstellingen worden vaak gebruikt om seriegroottes te verkleinen. Dat is vaak precies de juiste keuze: minder voorraad, kortere doorlooptijden, sneller reageren op klantorders. De beslissing moet alleen bewust genomen worden, want ze verbruikt de gewonnen tijd.
Terug naar het voorbeeld: halveert de fabriek na het project de seriegroottes, dan verdubbelt de omstelfrequentie van tien naar twintig per week. Bij 25 minuten per omstelling is dat 500 minuten omsteltijd, tegen 400 daarvoor. De machine staat nu langer om te stellen dan voor het SMED-project, terwijl elke afzonderlijke omstelling veel sneller is. Op een machine met reserve kan dat zinvol zijn. Op een bottleneck betekent het minder output.
De praktische consequentie: leg vóór het project vast waarvoor de vrijgekomen tijd gebruikt wordt. Meer output bij gelijke seriegroottes, kleinere series bij gelijke omsteluren per week, of een bewuste mix. Zonder die keuze beslist de planning elke week opnieuw, en kan uiteindelijk niemand zeggen waar de uren gebleven zijn.
In vijf stappen nagaan hoeveel capaciteit echt vrijkomt
- Elke omstelling automatisch registreren. Leg het aantal en de duur van alle omstellingen per machine vast over drie tot vier weken, inclusief de aanloop tot een stabiele cyclustijd. Dat is uw nulmeting.
- Omsteluren per week berekenen. Vermenigvuldig de omstelfrequentie met de gemiddelde omsteltijd per machine. Rangschik de machines op omsteluren, niet op omsteltijd.
- Bottlenecks markeren. Ga per machine na of zij op orders wacht of dat orders op haar wachten. Alleen op een bottleneck wordt gewonnen omsteltijd direct output.
- Het doel vastleggen. Bepaal met planning en verkoop of de vrijgekomen tijd naar meer output, kleinere series of een mix gaat, en noteer streefwaarden voor omstelfrequentie en omsteluren.
- Na de maatregel blijven meten. Vergelijk omsteltijd, frequentie, omsteluren en productietijd met de nulmeting. Wijkt de frequentie af van het doel, overleg dan met de planning voordat de winst verdwijnt.
TEEPTRAK levert de gegevens voor deze controle. Een module in de schakelkast en een sensor aan de lijn registreren elke stilstand en elke omstelling automatisch, zonder koppeling met de PLC. De installatie duurt ongeveer een uur per machine en de OEE is binnen 48 uur beschikbaar. U ziet omsteltijd, frequentie en aanloop per machine, voor en na het project. TEEPTRAK wordt gebruikt in meer dan 700 fabrieken in meer dan 30 landen.
Verder lezen
- Rüstzeiten reduzieren in der Produktion Schweiz: So geht es, swissLean (in het Duits)
- Omstelmatrix uit gemeten omsteltijden: wat de volgordeplanning van de lijn leert
- SMED bij veel varianten: omstellingen standaardiseren per productfamilie
FAQ
Maakt een kortere omsteltijd automatisch capaciteit vrij? Nee. Capaciteit komt alleen vrij als de omsteluren per week dalen en de machine de gewonnen tijd kan gebruiken om te produceren. Stijgt de omstelfrequentie, bijvoorbeeld door kleinere series, of is de machine geen bottleneck, dan komt er weinig of niets als output terug.
Moet je na een SMED-project de seriegroottes verkleinen? Dat kan zinvol zijn om voorraad en doorlooptijd te verlagen. Het moet wel een bewuste keuze zijn, met een streefwaarde voor de omstelfrequentie, want kleinere series verbruiken de gewonnen tijd geheel of gedeeltelijk.
Hoe meet je omstelfrequentie en omsteltijd betrouwbaar? Het liefst automatisch op basis van de machinestatus, met begin en einde van elke omstelling en de tijd tot een stabiele cyclustijd. Handmatige notities missen vaak korte omstellingen en laten de aanloop weg.
0 reacties